Ném biên cuối sân trong bóng rổ là gì? Khi nào phát bóng từ biên ngang?

Ném biên cuối sân là cách đưa bóng vào sân bằng đường chuyền từ ngoài đường biên ngang, tức đường biên phía sau rổ. Tình huống này có thể diễn ra ở cả phần sân nhà lẫn phần sân đối phương. Điểm cần phân biệt là ném biên sau khi đối phương ghi điểm và ném biên tại vị trí chỉ định: chỉ đứng ở cùng một đường biên không có nghĩa là được hưởng cùng quyền di chuyển.

Bài viết giải thích theo FIBA Official Basketball Rules 2026, có hiệu lực từ ngày 1/10/2026; các khác biệt NBA được ghi riêng. Những ví dụ đội A và đội B dưới đây là tình huống minh họa, không phải biên bản trận đấu. [1]

Khi nào bóng được phát lại từ đường biên ngang?

Những tình huống thường gặp theo luật FIBA

Tình huốngĐội phát bóngCách xác định vị trí

Đối phương ghi điểm hợp lệ và không còn hình phạt cần thực hiệnĐội vừa bị ghi điểmBất kỳ vị trí nào phía sau biên ngang của đội đó

Quả ném phạt cuối thành công, sau đó trận đấu tiếp tục theo thủ tục thông thườngĐội không ghi điểmNhư sau một pha ghi điểm

Bóng ra ngoài qua biên ngangĐối phương của người làm bóng ra ngoàiVị trí chỉ định gần nơi vi phạm, không ngay sau bảng rổ

Vi phạm hoặc lỗi được xử bằng ném biên, xảy ra gần cuối sânĐội được trao quyền bóngCó thể ở biên ngang nếu đó là vị trí thích hợp theo luật

Như vậy, không có quy tắc “chỉ đúng ba trường hợp được phát từ biên ngang”. Đường biên phía sau rổ đối phương cũng được sử dụng cho các pha ném biên tấn công tại vị trí chỉ định. Cơ sở là Điều 17.2.2 và 17.2.10. [1]

Sau khi bị ghi điểm, người ném biên được di chuyển thế nào?

Theo Điều 17.2.10, bất kỳ cầu thủ nào đang thi đấu của đội không ghi điểm đều có thể phát bóng. Người đó được di chuyển dọc phía sau đường biên ngang, lùi ra sau trong điều kiện cho phép và chuyền bóng cho đồng đội cũng đứng ngoài biên ngang. Không áp giới hạn di chuyển ngang 1 m như ném biên tại vị trí chỉ định. [1]

Tuy nhiên, toàn bộ quá trình vẫn chỉ có một lượt đếm 5 giây, bắt đầu khi bóng được đặt dưới quyền sử dụng của cầu thủ đầu tiên ngoài biên. Chuyền cho người thứ hai không tạo thêm 5 giây. Sau điểm số thông thường, cũng không phải lúc nào trọng tài cũng cần trao bóng trước khi đội phát lại.

Ví dụ: A ghi 2 điểm. B1 cầm bóng sau biên ngang, chạy sang phải rồi chuyền cho B2 cũng ngoài biên. B2 có thể chuyền vào sân, nhưng phải dùng phần thời gian còn lại của lượt đếm đã bắt đầu ở B1.

Ném biên tại vị trí chỉ định khác gì?

Nếu B chạm bóng cuối trước khi bóng ra ngoài qua biên ngang, A được phát tại vị trí trọng tài chỉ định. A không được chạy suốt đường cuối sân chỉ vì đang đứng sau rổ.

Vi phạm của người ném biên theo Điều 17.3 được xử bằng việc trao bóng cho đối phương tại vị trí ném biên ban đầu. Các hành vi phạm lỗi của cầu thủ phòng ngự phải được xử theo điều khoản tương ứng, không phải mọi sự cố ném biên đều làm đội tấn công mất bóng. [1]

Sau goaltending của đội phòng ngự, ai được phát bóng?

Trong tình huống một cú ném rổ được công nhận điểm do đội phòng ngự goaltending hoặc can thiệp rổ, đội vừa bị tính điểm là đội phát bóng tiếp theo theo thủ tục sau điểm số. Không phải đội tấn công vừa được cộng điểm lại tự động nhận thêm quyền bóng. Với ném phạt và các hình phạt kết hợp, cần xét riêng trình tự xử lý. [1]

Ví dụ: A1 ném 2 điểm, B1 cản bóng trái luật và trọng tài công nhận 2 điểm cho A. Nếu không có tình huống khác cần xử lý, B phát bóng để tiếp tục trận đấu. Trong NBA, Rule 11 quy định thủ tục như sau một bàn thắng, nhưng trọng tài phải trao bóng cho đội được phát. [3]

Ném phạt cuối vào rổ có luôn dẫn đến phát bóng cuối sân?

Không. Quy tắc thông thường áp dụng khi quả ném phạt cuối thành công và sau đó không còn quyền bóng hay hình phạt đặc biệt phải thực hiện. Chẳng hạn, một quả ném phạt kỹ thuật không tự động xóa quyền kiểm soát bóng trước đó. Cần đọc toàn bộ quyết định của trọng tài, thay vì chỉ nhìn bóng có vào rổ hay không. [1]

Đồng hồ 5 giây, đồng hồ trận đấu và đồng hồ tấn công

Ba đồng hồ này không bắt đầu cùng lúc:

Sau một bàn thắng thông thường, đội nhận bóng có lượt tấn công mới 24 giây. Nhưng không thể suy ra mọi pha ném biên cuối sân đều được 24 giây: nếu đội tấn công vẫn giữ bóng sau khi đối thủ gạt bóng ra ngoài, đồng hồ thường tiếp tục với thời gian còn lại. FIBA cũng có các trường hợp đặt lại 14 giây. [1]

Ở FIBA, đồng hồ trận đấu dừng sau bàn thắng khi còn 2:00 hoặc ít hơn ở hiệp bốn và mỗi hiệp phụ. Trong khoảng này, sau một lần hội ý đủ điều kiện của đội được phát ở sân sau, huấn luyện viên có thể chọn đưa bóng lên vạch ném biên sân trước; khi đó không còn thực hiện pha phát bóng cuối sân thông thường.

Khác biệt cần nhớ khi xem NBA

NBA cũng cho đội bị ghi điểm chạy dọc cuối sân và chuyền giữa đồng đội sau biên trong trường hợp được quy định. Tuy nhiên, giới hạn ném biên tại vị trí chỉ định được diễn đạt là một bước sang trái hoặc phải, không phải mốc 1 m của FIBA. NBA còn có thủ tục bắt đầu các hiệp khác với FIBA; không nên áp dụng ngoại lệ đầu hiệp NBA cho một trận dùng luật FIBA. [2]

Cách nhận biết nhanh: trước hết hỏi vì sao trận đấu dừng. Sau điểm số thông thường, đội không ghi điểm có quyền di chuyển sau biên ngang. Sau bóng ra ngoài hoặc vi phạm khác, hãy nhìn vị trí trọng tài chỉ định.

Nguồn đối chiếu

Để chọn trận và quan sát các tình huống phát bóng, bạn có thể mở chuyên mục bóng rổ của Klive.