Asian Cup là giải đấu cấp độ nào? Các đội tuyển châu Á cạnh tranh chức vô địch ra sao?

Asian Cup là giải đấu cấp châu lục cao nhất của bóng đá nam châu Á. Giải do AFC tổ chức bốn năm một lần.^[3]

• Cấp độ châu lục, nằm dưới FIFA World Cup.

• Vòng chung kết 24 đội, chia thành 6 bảng.

• Đá 51 trận, trong đó 36 trận vòng bảng.

• AFC có 47 liên đoàn thành viên.

• Đội nào vào tới chung kết thì đá 7 trận.

Kỳ 19 của Asian Cup diễn ra ở Saudi Arabia, từ ngày 7 tháng 1 đến ngày 5 tháng 2 năm 2027.^[11]

Cấp độ của Asian Cup

AFC ra đời năm 1954 ở Manila. Trụ sở đặt ở Kuala Lumpur.^[3] Đây là một trong sáu liên đoàn châu lục. AFC đứng ngang hàng với UEFA và CONMEBOL.

Bốn mươi sáu liên đoàn thành viên thuộc FIFA. Quần đảo Bắc Mariana chỉ thuộc AFC.^[4] FIFA có cả thảy 211 liên đoàn thành viên, AFC góp 47 trong số đó.^[21] Tây Á và ASEAN mỗi khu 12 thành viên. Đông Á có 10, Nam Á 7 và Trung Á 6. Vòng chung kết chỉ lấy 24 suất, nên 23 liên đoàn phải ngồi ngoài.

Vị thế so với World Cup

World Cup 2026 có 48 đội.^[19] Mức đó gấp đôi Asian Cup.

Châu Á có 8 suất trực tiếp ở World Cup 2026, thêm một suất nữa qua play-off liên lục địa.^[17] Cầm cúp Asian Cup cũng không có vé đi World Cup.^[7]

Thứ hạng các đội châu Á, tính theo bảng xếp hạng FIFA tháng 6 năm 2024, lúc bốc thăm vòng loại thứ ba. Ở đó họ trải từ 17 tới 137.^[17][20][22]

• Nhật Bản thứ 17, Iran thứ 20, Hàn Quốc thứ 22.

• Australia thứ 23, Qatar thứ 35, Iraq thứ 55.

• Saudi Arabia thứ 56, Uzbekistan thứ 62, Jordan thứ 68.

• UAE thứ 69, Oman thứ 76, Bahrain thứ 81.

• Trung Quốc thứ 88, Palestine thứ 95, Kyrgyzstan thứ 101.

• CHDCND Triều Tiên thứ 110, Indonesia thứ 134, Kuwait thứ 137.

Hai đầu bảng cách nhau 120 bậc. Trong 18 đội châu Á, chỉ ba đội lọt top 25 thế giới.

Quy mô qua các kỳ

Kỳ đầu tiên của Asian Cup là năm 1956, ở Hong Kong (Trung Quốc), chỉ vỏn vẹn 8 đội.^[6] Mãi tới kỳ 2019, vòng chung kết mới mở rộng lên 24 đội.

Quỹ thưởng kỳ 2019 gần 15 triệu USD, đội vô địch nhận 5 triệu. Kỳ đó có 57 quan chức châu Á, và AFC mời thêm 3 đồng nghiệp CONCACAF. Trợ lý trọng tài video chỉ có từ vòng tứ kết. Sang kỳ 2023, ban tổ chức mới dùng cả giải.^[6]

Kỳ Asian Cup 2023 ghi 132 bàn sau 51 trận, nhiều nhất trong lịch sử giải.^[14] Tổng khán giả lên 1.509.496 người. Mốc này phá kỷ lục 1,04 triệu của kỳ 2004. Riêng chung kết có 86.492 khán giả. Trận khai mạc có 82.490. Chín sân đạt 73% sức chứa. Mức này cao hơn kỳ 2004 tới 13%.^[12] Lượt tiếp cận kỹ thuật số lên 7,9 tỉ.

Kỳ 2027, AFC huy động 24 trọng tài, cùng 41 trợ lý và 11 quan chức video, đông nhất từ trước tới nay.^[5] Điều lệ kỳ này dài 64 trang.^[2] Hai đội cuối nhận 56 huy chương mỗi đội. AFC trích 5% tiền thưởng vào Quỹ Dream Asia. Cúp gốc chỉ để trao trong lễ, sau đó trả lại AFC, đội vô địch giữ một bản sao.^[1]

Đường vào vòng chung kết

Vòng loại Asian Cup khởi tranh từ tháng 3 năm 2025. Các trận cuối khép lại ngày 31 tháng 3 năm 2026.^[15]

Vòng loại chung với World Cup

Các đội tuyển xếp hạng thấp nhất phải đá vòng sơ loại 1, hai lượt sân nhà sân khách.^[7] Cả thảy 46 đội tham dự vòng loại chung cho hai giải.^[17]

Vòng sơ loại 2 có 36 đội châu Á, chia thành 9 bảng bốn đội, đá lượt đi lượt về.^[7] Đội nhất và nhì mỗi bảng đi tiếp, tổng cộng 18 đội. Nhóm này vào vòng loại thứ ba World Cup, kèm luôn suất dự Asian Cup 2027, tức ba phần tư trong 24 suất.

Sáu suất còn lại

Ba đội thua cao nhất đi thẳng vào vòng loại cuối Asian Cup. Sáu đội thua thấp nhất đá play-off hai lượt. Trận play-off chọn ra ba đội còn lại.^[15]

Sáu bảng đấu ở vòng loại cuối gồm 24 đội, các đội đá lượt đi lượt về. Mỗi đội đá 6 lượt trận.^[15] Chỉ đội nhất bảng mới có suất, nên vòng loại riêng lấy thêm 6 đội.^[7] Mười tám suất đó cộng sáu suất này là vừa đủ 24 đội châu Á.^[1]

The following 24 Member Associations shall participate in the Finals of the Competition by virtue of: qualifying through the Preliminary Joint Qualification for the FIFA World Cup 2026 and AFC Asian Cup Saudi Arabia 2027; qualifying through the Qualifiers; and/or being the Host Association; and/or being invited by the AFC to participate in the Finals.

Tạm dịch: Hai mươi tư liên đoàn thành viên được dự vòng chung kết nhờ một trong các con đường: vượt qua vòng loại chung cho FIFA World Cup 2026 và AFC Asian Cup Saudi Arabia 2027; vượt qua vòng loại riêng; giữ vai trò chủ nhà; hoặc được AFC mời.

Sáu bảng ở vòng chung kết

Vòng chung kết Asian Cup có 24 đội. Các đội chia thành 6 bảng bốn đội. Mỗi đội đá ba trận vòng bảng. Vòng bảng theo thể thức vòng tròn một lượt có 36 trận.^[1]

Đội nhất mỗi bảng của Asian Cup vào thẳng vòng 1/8, đội nhì cũng vậy. Vậy là 12 đội, cộng bốn đội thứ ba tốt nhất là đủ 16.^[1]

Mỗi đội tuyển đăng ký 18 đến 26 cầu thủ, trong đó ít nhất ba thủ môn. Áo đấu mang số từ 1 đến 23.

Bốc thăm chia bảng

Lễ bốc thăm Asian Cup kỳ 19 diễn ra ngày 9 tháng 5 năm 2026 tại Riyadh, sau khi AFC chia bảng theo nhóm hạt giống dựa trên thứ hạng FIFA.^[8][16]

• Bảng A gồm Saudi Arabia, Kuwait, Oman và Palestine.

• Bảng B gồm Uzbekistan, Bahrain, CHDCND Triều Tiên và Jordan.

• Bảng C gồm Iran, Syria, Kyrgyzstan và Trung Quốc.

• Bảng D gồm Australia, Tajikistan, Iraq và Singapore.

• Bảng E gồm Hàn Quốc, UAE, Việt Nam và Yemen.

• Bảng F gồm Nhật Bản, Qatar, Thái Lan và Indonesia.

Bảng F có tới hai đội từng vô địch là Nhật Bản và Qatar, cộng lại sáu danh hiệu châu Á.^[6] Bảng kiểu này người ta hay gọi là bảng tử thần.

Cách xác định đội đi tiếp

Một trận thắng được 3 điểm. Một trận hòa được 1 điểm. Một trận thua không có điểm nào, theo thể thức vòng tròn tính điểm.^[1]

If two (2) or more Participating Teams are equal on points, the following criteria are applied to determine the ranking (in descending order): higher number of points obtained in the group Matches played among the Participating Teams in question; superior goal difference from the group Matches played among the Participating Teams in question; higher number of goals scored in the group Matches played among the Participating Teams in question.

Diễn giải: nếu hai đội tuyển trở lên bằng điểm, ban tổ chức xét lần lượt thành tích đối đầu giữa chính các đội đó, gồm điểm, hiệu số bàn thắng và số bàn ghi được.

Bằng điểm nhau thì AFC lần lượt xét chín tiêu chí.^[1]

• Điểm số ở các trận vòng bảng giữa các đội bằng điểm.

• Hiệu số bàn thắng ở các trận giữa các đội bằng điểm.

• Số bàn thắng ghi được ở các trận giữa các đội bằng điểm.

• Nếu vẫn bằng nhau, áp dụng lại ba tiêu chí đối đầu trên cho nhóm đội còn lại.

• Hiệu số bàn thắng ở toàn bộ trận vòng bảng.

• Số bàn thắng ghi được ở toàn bộ trận vòng bảng.

• Loạt sút luân lưu nếu chỉ còn hai đội bằng điểm và gặp nhau ở lượt cuối.

• Điểm kỷ luật tính theo số thẻ vàng và thẻ đỏ.

• Bốc thăm.

Bốn vòng knock-out

Từ vòng 1/8, Asian Cup đá loại trực tiếp, không có lượt về.^[1] Vòng 1/8 ghép đội nhất bảng với đội nhì hoặc đội thứ ba.

The Knockout Stage shall consist of the round of 16, quarter finals, semi finals and final Match, with each round played in a centralised knockout format.

Bản dịch: vòng loại trực tiếp gồm vòng 1/8, tứ kết, bán kết và trận chung kết; mỗi vòng đấu theo thể thức loại trực tiếp tập trung.

Hòa sau 90 phút thì đá hai hiệp phụ, mỗi hiệp phụ kéo dài 15 phút, và đội bóng có thêm một suất thay người. Vẫn hòa thì hai đội bước vào luân lưu.^[1] Đội thắng chung kết cầm cúp, huy chương và danh hiệu vô địch châu Á.

Cả giải có 36 trận vòng bảng và 15 trận knock-out. Lịch đấu có ở chuyên trang bóng đá.^[10]

Ai đang tranh chức vô địch

Tám đội từng vô địch góp mặt ở kỳ 19, nằm rải ở năm trong sáu bảng.^[8] Ba đội mạnh nhất khu vực theo bảng xếp hạng FIFA là Nhật Bản, Iran và Hàn Quốc.^[17]

Các nhà cựu vô địch

Nhật Bản vô địch bốn lần, nhiều nhất giải. Bốn cúp đó rơi vào sáu kỳ, từ 1992 đến 2011. Năm nay đội nằm ở bảng F.^[6]

Saudi Arabia và Iran mỗi đội ba cúp. Iran vô địch 1968, 1972, 1976, tức ba kỳ liên tiếp. Saudi Arabia vào chung kết năm kỳ liền, từ 1984 đến 2000.

Hàn Quốc và Qatar mỗi đội hai cúp. Hàn Quốc thắng hai kỳ đầu tiên, 1956 và 1960. Qatar đang là đương kim vô địch, sau trận thắng Jordan 3-1 ở chung kết kỳ 2023.^[9]

Iraq, Australia, Kuwait và Israel mỗi đội một cúp. Kuwait vô địch năm 1980 và là đội Ả Rập đầu tiên làm được. Israel vô địch năm 1964, hồi còn là thành viên AFC; nay liên đoàn này không còn trong danh sách 47 thành viên.^[4] Kỳ 19, Iraq và Australia chung bảng D, Kuwait ở bảng A.^[8]

Bốn đội lần đầu vào vòng loại trực tiếp ở kỳ 2023 là Indonesia, Palestine, Syria và Tajikistan, cao nhất kể từ năm 1972.^[13]

Việt Nam ở bảng E

Việt Nam nằm ở bảng E cùng Hàn Quốc, UAE và Yemen. Hàn Quốc xếp thứ 22 và UAE thứ 69, theo bảng xếp hạng FIFA tháng 6 năm 2024.^[17]

Suất cuối cùng của kỳ 19 thuộc về Yemen, sau khi đội này thắng Lebanon trong trận quyết định.^[8]

Kỳ 2019, Việt Nam vào tới tứ kết. Vòng 1/8 gặp Jordan, đội hòa 1-1 rồi thắng 4-2 ở luân lưu. Tới tứ kết thì thua Nhật Bản 0-1, bàn thua ở phút 57.^[6]

Gần đây có các cặp Đông Á gặp Đông Nam Á như U23 Nhật Bản vs U23 Thái Lan và U23 Việt Nam thua 0-2 U23 Uzbekistan, bạn xem ở tin tức thể thao.

Nhóm 1 – Quy định thi đấu chính thức của AFC

• Điều lệ giải AFC Asian Cup Saudi Arabia 2027 – assets.the-afc.com

• Kho điều lệ của các giải AFC – the-afc.com

Nhóm 2 – Trang và tư liệu chính thức của AFC

• Giới thiệu Liên đoàn Bóng đá châu Á – the-afc.com

• Ghi chú về 47 liên đoàn thành viên AFC – assets.the-afc.com

• Trang giải AFC Asian Cup – the-afc.com

• AFC Asian Cup History Book – assets.the-afc.com

• Đường đi tới FIFA World Cup 2026 và AFC Asian Cup 2027 – the-afc.com

• Kết quả bốc thăm vòng chung kết kỳ 19 – the-afc.com

• Tường thuật chung kết kỳ 2023 – the-afc.com

• Thông báo chính thức về kỳ AFC Asian Cup Saudi Arabia 2027 – the-afc.com

• Lịch thi đấu kỳ 19 – the-afc.com

• Kỷ lục khán giả và truyền thông của kỳ 2023 – the-afc.com

• Báo cáo sau giải của AFC Asian Cup Qatar 2023 – assets.the-afc.com

• Bản tin kỹ thuật AFC Asian Cup Qatar 2023 – the-afc.com

• Thể thức vòng loại và các trận play-off của kỳ 2027 – the-afc.com

• Ngày chính thức của lễ bốc thăm kỳ 19 – the-afc.com

Nhóm 3 – Dữ liệu của FIFA

• Bốc thăm vòng loại thứ ba khu vực châu Á – fifa.com

• Trang FIFA World Cup 2026 – fifa.com

• Các đội châu Á bước tiếp trên đường tới World Cup 26 – inside.fifa.com

• Bảng xếp hạng nam của FIFA – fifa.com

• 211 liên đoàn thành viên của FIFA – fifa.com

• Cách tính bảng xếp hạng FIFA – inside.fifa.com

Nguồn đối chiếu trực tiếp là điều lệ kỳ 2027 của AFC, cùng dữ liệu FIFA về 8 suất trực tiếp và 1 suất play-off của châu Á.

AFC Asian Cup Saudi Arabia 2027 khởi tranh ngày 7 tháng 1 với 51 trận, chung kết ngày 5 tháng 2. Klive phát trực tiếp các trận này kèm bình luận tiếng Việt và nhắc lịch trước giờ bóng lăn.Cài ứng dụng Klive